top of page

Karaciğer Nakli Hakkında Bilinmesi Gerekenler (Doç. Dr. Mutlu Ünver - İzmir)

Güncelleme tarihi: 5 gün önce

Karaciğer Nakili Öncesi Değerlendirme

Karaciğer nakli, hayat kurtarıcı bir müdahale olabilir, ancak bu ciddi operasyon öncesi dikkatli bir değerlendirme gerektirir. Transplantasyon ekibi, her hasta için ayrıntılı bir muayene ve laboratuvar testleri sonrasında risk faktörlerini belirler. Unutulmamalıdır ki, düzelme ihtimali olmayan kanser ve enfeksiyon hastalıkları, tedaviyi reddetme veya psikiyatrik hastalık gibi durumlar haricinde nakil yapılabilir.



İçindekiler

Karaciğer Nakli Ameliyatı Doktoru Doç.Dr.Mutlu Ünver
Doç.Dr.Mutlu Ünver

Karaciğer Nakili Öncesi Değerlendirme Adımları:


Fizyolojik Yaşın Belirlenmesi:

Hasta için biyolojik yaş, sadece doğum tarihi ile belirlenen yaş değil, aynı zamanda vücut sağlığı ve organ fonksiyonları göz önünde bulundurularak belirlenen bir kavramdır. Özellikle son yıllarda diyabetin artış göstermesi, kardiyovasküler komplikasyonlara yatkınlığı artırdığından bu konuda detaylı bir değerlendirme yapılması hayati önem taşır.



Makül Yaşam Beklentisi:

Nakil adaylarında, ameliyatın yanı sıra sonrasındaki iyileşme sürecini de tolere edebilecek bir yaşam beklentisi olmalıdır. Cerrahi müdahaleleri tolere edebilme yeteneği ve bağışıklık sistemini etkileyen ilaçların olumsuz etkilerini dengeleyebilmek için yeterli bir fiziksel rezerv kapasiteye sahip olunması gerekir. Yaş, önemli bir faktördür, ancak genel sağlık durumu yaş faktöründen daha belirleyicidir.


Hastalık ve Komplikasyonların Araştırılması:

Nakil adaylarının kardiyovasküler sistem, böbrek fonksiyonları ve diğer kritik organ sistemleri açısından detaylı bir değerlendirmeye tabi tutulması önemlidir. Bu organ sistemlerinde herhangi bir hastalık veya komplikasyonun varlığı ya da riski, nakil operasyonu öncesi belirlenmelidir.


En iyi Karaciğer Kanseri Cerrahı
Doç.Dr.Mutlu Ünver

Bu değerlendirme adımları, hem hastaların uygun adaylar olup olmadığının belirlenmesi hem de nakil sonrası en iyi sonuçların elde edilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Nakil operasyonu öncesi detaylı bir değerlendirme, hastaların en iyi şekilde hazırlanmasını sağlayarak başarılı bir nakil sürecine temel oluşturur.


Alıcıda Karaciğer Nakili Öncesinde Değerlendirilmesi Gereken Hastalıklar ve Enfeksiyona Yönelik Değerlendirme

Karaciğer nakli, alıcı adaylarının genel sağlık durumlarının dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini gerektirir. Nakil operasyonu öncesinde göz önünde bulundurulması gereken kritik hastalıklar ve enfeksiyon değerlendirmesi hakkında önemli bilgiler:



Koroner Arter Hastalığı:

Koroner arter hastalığı, kardiyovasküler sağlık açısından kritik bir faktördür. Semptomatik hastalarda anjiyografi yapılmalı, semptomatik olmayan ancak yüksek risk grubundaki hastalara non-invaziv kardiak testler uygulanmalıdır. Koroner arter hastalığı olan adaylara, nakil öncesi "by-pass" ameliyatı yapılarak uygun adaylar haline gelmeleri sağlanabilir


Kronik Akciğer Hastalığı:

Akciğer fonksiyonlarının ameliyata uygun olması önemlidir. Ameliyat sonrasında akciğer enfeksiyonu riski yüksek olduğundan, gerekli önlemler alınmalı ve bu durumdaki hastalar titizlikle değerlendirilmelidir.


Maliniteler (Kanserler):

Transplantasyon öncesi malign hastalık bulunması durumunda hastanın tamamen iyileşmiş olması gereklidir. Farklı kanser türleri için bekleme süreleri farklılık gösterir. Örneğin, bazı kanser türlerinde 2 yıllık bekleme süresi yeterli olurken, bazılarında 5 yıllık bekleme süresi önerilmektedir.


Karaciğer Nakli Ameliyatı Doktoru Doç.Dr.Mutlu Ünver
Doç.Dr.Mutlu Ünver

Enfeksiyona Yönelik Değerlendirme:

Enfeksiyon, aktif bir enfeksiyon durumunda nakil için kontrendikedir. Bu nedenle tüm alıcı adayları, HIV, tüberküloz, sitomegalovirüs (CMV) gibi enfeksiyonlar açısından değerlendirilmelidir. Son zamanlarda, antiretroviral tedavilerin artmasıyla HIV (+) hastaların nakil adayı olabilme durumu da göz önünde bulundurulmaya başlanmıştır.


Bu değerlendirme adımları, hastaların nakil operasyonu için uygunluğunu belirlemede ve enfeksiyon risklerini yönetmede hayati öneme sahiptir. Hastaların nakil operasyonu öncesi kapsamlı bir değerlendirmeden geçirilmesi, nakil sonrası başarı şansını artırabilir ve komplikasyon riskini azaltabilir.


Karaciğer Nakli Öncesi Laboratuvar İncelemeleri

Karaciğer nakli öncesinde alıcı adaylarının detaylı laboratuvar incelemeleri, genel sağlık durumlarının ve potansiyel risk faktörlerinin belirlenmesinde kritik bir rol oynar.


Kan ve İdrar Tetkikleri:

  • Hematolojik tetkikler, böbrek fonksiyon testleri ve karaciğer fonksiyon testleri yapılır.

  • Hepatit marker'ları incelenir.

  • Viral seroloji, çocukluk çağı hastalıkları ve CMV, EBV gibi enfeksiyonlar için çalışılır.

  • Tümör marker'ları, açlık kan şekeri, ürik asit, kalsiyum ve fosfat düzeyleri araştırılır.

  • İdrar tetkiki de gerçekleştirilir.


EKG ve Ekokardiyografi:

  • Bu tetkiklerle birlikte kardiyoloji konsültasyonu yapılır.

  • Koroner arter hastalığı belirtileri varsa, koroner anjiyografi yapılabilir.

  • Hastaların tüm kültürleri alınarak enfeksiyon riski değerlendirilir.


Radyolojik Tetkikler:

  • Akciğer grafisi yapılır ve gerektiğinde kan gazları ile değerlendirilir.

  • Gerekli durumlarda özofagus, mide, duodenum ve kolon için endoskopik tetkikler istenebilir.


Diğer Tetkikler:

  • Bilgisayarlı tomografi (BT) mutlaka istenir.

  • Belirli hastalıklar için PET, sintigrafi ve tromboz eğilimi için gerekli tetkikler talep edilebilir.

  • Ayrıca, göğüs hastalıkları, kardioloji, anestezi, diş, psikiyatri, gastroenteroloji, nöroloji, enfeksiyon, üroloji ve kadın doğum dallarında konsültasyonlar yapılır ve bu bölümlerin istediği ek tetkikler de gerçekleştirilir.


Tüm bu laboratuvar incelemeleri ve tetkikler, alıcı adaylarının sağlık durumunu kapsamlı bir şekilde değerlendirmek ve nakil öncesinde potansiyel riskleri belirlemek için önemlidir. Bu incelemeler, nakil sürecinin başarısı ve hastaların sağlıklı bir şekilde nakil operasyonuna hazırlanmasına yardımcı olacaktır


En iyi Kanser Cerrahı Doç.Dr.Mutlu Ünver
Doç.Dr.Mutlu Ünver

Karaciğer Nakli Ameliyatı Öncesi Hazırlık

Karaciğer nakli ameliyatı öncesinde detaylı bir hazırlık süreci izlenir. İşte bu süreçte dikkat edilmesi gereken başlıklar:


Kan Grubu Uyumu:

  • Kan grubu uyumu önemlidir ve AB0 uyumlu gruplar arasındaki nakiller daha başarılıdır.

  • Kan grubuna göre, 2 ünite kan hazırlanmalıdır.


Donörün Yatışı ve Muayenesi:

  • Tüm tetkikleri tamamlanan donör, ameliyattan 2-3 gün önce hastaneye yatırılır.

  • Detaylı bir hikaye alınır, fizik muayene yapılır ve hiçbir sistem ihmal edilmeden sistemik bir muayene gerçekleştirilir.


Özel Muayene ve Konsültasyonlar:

  • Fizik muayene sırasında özel muayene ve değerlendirme gerektiren durumlar varsa, ilgili dallarda konsültasyon yapılır.

  • Kulak burun boğaz, diş, jinekoloji, kardiyoloji, göğüs hastalıkları gibi muayeneler özellikle yapılmalıdır.


Tetkiklerin Yeniden Değerlendirilmesi:

  • Daha önce yapılan tetkikler tekrarlanır: tam kan sayımı, idrar tetkiki, EKG, akciğer grafisi, kan biyokimyası.

  • Cytomegalovirus titrasyonu yeniden kontrol edilir.


Donörün Hazırlığı:

  • Donör ameliyat öncesinde 10-12 saat aç bırakılır.

  • Bu süre içinde 1000 ml Laktatlı Ringer infüzyonu yapılır.

  • Alt ekstremitelere elastik bandaj uygulanır.


Muvafakat Belgesi:

  • Ameliyat öncesinde vericinin muvafakat belgesini imzalamış olması gereklidir.


Kan Hazırlığı:

  • Kan grubuna göre 2 ünite kan hazırlanır.


Tüm bu hazırlık adımları, ameliyatın başarılı ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesi için büyük önem taşır. Bu aşamalarda titizlikle hareket edilmesi, hastanın ameliyat öncesi en iyi şekilde hazırlanmasını sağlar ve ameliyatın başarısını etkileyen faktörleri minimize eder.



Karaciğer Nakli İçin Donöre Yapılan Laboratuvar Tetkikleri

Karaciğer nakli için donör olmayı düşünen adayın sağlıklı ve uygun bir aday olup olmadığının belirlenmesi için bir dizi detaylı laboratuvar tetkiki yapılır:


Kan Tetkikleri:

  • Hemogram ve periferik yayma

  • Kanama profili

  • Tromboz profili

  • Rutin biokimya

  • Hepatit markırları

  • Tümör markırları


İdrar Tetkikleri:

  • İdrar tetkiki ve kültürü

  • Kreatinin klirensi (24 Saatlik idrardan)


Diğer Tetkikler:

  • Göğüs, kardiyoloji, psikiyatri ve diğer gerekli konsültasyonlar

  • Viral seroloji

  • Elektrokardiyogram (EKG)

  • Akciğer grafisi

  • Tüm karın tomografi ve BT anjiyografi

  • MR kolanjiyografi


Bu tetkiklerin sonuçlarına göre, donör adayının patolojik bir bulgusu olup olmadığı değerlendirilir. Patolojik bulgu tespit edilmeyen adaylarda karaciğer volümleri hesaplanır ve damarsal yapılar ile safra yolu anatomisi ameliyat öncesi değerlendirilir.

Canlı donör adayının belirli kriterlere uygun olması gerekir:


  • 18 yaşını doldurmuş olması

  • Sağlıklı bir vücut yapısına sahip olması

  • Sistemik hastalıkların bulunmaması (örneğin, hipertansiyon, diyabet, kalp hastalığı, böbrek hastalığı)

  • Akciğer fonksiyon testlerinin normal olması (sigara içenlerde)

  • Kan tetkiklerinde HIV antikor testinin negatif olması

  • Hepatit B ve Hepatit C taşıyıcısı olmaması


Yaş sınırı için bazı merkezlerde 65 yaş kabul edilirken, birçok merkezde üst yaş sınırı bulunmamaktadır. Bu tetkikler, donör adayının sağlıklı ve uygun bir aday olup olmadığının belirlenmesi ve nakil işleminin güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesi için önemlidir.


Ayrıca, Hepatit B ve Hepatit C taşıyıcılığının alıcıya hastalık taşıma riskini azaltmak için kontrol edilmesi gereklidir.

Karaciğer Nakli Değerlendirmesi

Son evre karaciğer hastalığı tanısı konulduğunda hastalara yaklaşık 5-7 gün süren alıcı değerlendirmesi yapılır. Bu değerlendirme üç aşamada gerçekleştirilir:


Kesin Tanının Konması:

  • Hastanın durumunun ve karaciğer hastalığının kesin tanısı konur.

  • Diğer sistemler (kalp, akciğerler, böbrekler, kan sayımları) test edilir ve enfeksiyon varlığı ortadan kaldırılır.


Karaciğer Hastalığının Şiddeti ve Naklin Aciliyetinin Belirlenmesi:

Karaciğer hastalığının şiddeti değerlendirilir ve nakil aciliyeti belirlenir.


Hastanın Nakil İçin Uygunluğunun Tayin Edilmesi:

Karaciğer uzmanı, hastanın durumuna, hastalığın nedenine ve şiddetine bağlı olarak ameliyatın ne derece başarılı olacağına karar verir.


Son aşama, hastanın psikolojik ve zihinsel olarak hazırlanmasını içerir. Hasta ve ailesi, prosedür, hastanede kalış süresi, cerrahiden sonraki muhtemel seyir, izlem ve hastalık sonrası bakım konularında bilgilendirilir.


Değerlendirmeden sonra, hasta kadavradan nakil için bekleme listesine alınır veya uygun kan grubuna sahip bir akraba bağış yapmak isterse, kişi bağış için değerlendirilir ve nakil planlanır.

Kadavradan nakil için bekleyen hasta, uygun karaciğer bulunana kadar nakil ekibi tarafından izlenir. 


Hastanın durumu kötüleşirse, genellikle ailenin canlı donör bağışını değerlendirmesi önerilir. Bu değerlendirmeler, hastaların en uygun tedavi ve nakil sürecine yönlendirilmesi için hayati öneme sahiptir.


Karaciğer Nakli Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Karaciğerin Sol Yarısı:

  • Karaciğeri tutan bağlar kesilir ve kolesistektomi yapılır.

  • Safra yollarının anatomisini belirlemek için film çekilir.

  • Sol loba giden damarlar ve safra kanalı belirlenip askıya alınır.

  • Karaciğerin sağına giden yapılar özenle korunur.

  • Karaciğer dokusu ayrılmaya başlanır ve vasküler yapılar kontrol altına alınır.

  • Safra yolları izole edilir, kesilir ve dikkatlice dikilir.

  • Sol portal ven, sol hepatik arter ve sol hepatik ven kesilir ve alınması gereken karaciğer miktarına göre sol lob tamamen ya da kısmen alınır.


Karaciğerin Sağ Yarısı:

  • Sağ lob için benzer bir uygulama yapılır.

  • Greftin (segment 5-6-7-8) sağ taraftaki boşluğa tam uyması avantaj sağlar.

  • Dezavantajları ise geniş kesit yüzeyi, damar ve safra yollarındaki anomalilerdir.

  • Aksesuar bir arter yoksa sağ hepatik arter geniş bir arterdir.

  • Venöz drenaj özel bir dikkat gerektirir ve yeterli karaciğer boşalımını sağlamak için geniş bir anastomoz yapılır.

  • Safra yolları için bağırsağa ya da alıcının kendi safra yollarına anastomoz yapılabilir.

  • Yeterli minimum greft hacmi belirlenemese de greft/vücut ağırlığı oranı ve tahmini greft ağırlığı naklin yeterli olup olmayacağını göstermede önemlidir.

  • Vericide karaciğer fonksiyon bozuklukları daha sık görülebilir, çünkü bu yöntemde karaciğerin 2/3'ü çıkarılır.


Bu bilgiler, karaciğer nakli sürecinde kullanılan cerrahi yöntemlerin temel prensiplerini ve karaciğerin nasıl hazırlandığını anlatmaktadır. Her cerrahi prosedürün belirli avantaj ve dezavantajları vardır ve bu bilgiler cerrahi ekibin karar vermesinde önemli rol oynar.


Kadavradan Karaciğer Nakli

Karaciğerin Sol Yarısının Kullanımı:

  • Çocuklarda sol lobun kullanımıyla iyi sonuçlar elde edilmiş ve bu uygulamanın erişkinlerde sağ lob için de geçerli olabileceği düşünülmüştür.

  • Sol lob grefti (segment 5-6-7-8), sağ taraftaki boşluğa tam olarak uyar ve genellikle sağ hepatik arter geniş bir arterdir.

  • Venöz drenaj özel bir dikkat gerektirir ve yeterli karaciğer boşalımını sağlamak için geniş bir anastomoz yapılması gerekir.


İkinci Hepatik Ven Varlığında Uygulamalar:

Geniş ikinci bir hepatik ven (İnferiör sağ hepatik ven) varsa, iki ayrı anastomoz yapılması veya bu venlerin ağızlarının yapay ya da özel koşullarda saklanmış damarlarla birleştirilmesi gerekir.


Safra Yolları için Anastomozlar:

Safra yolları, kanal sayısına bağlı olarak bağırsağa ya da alıcının kendi safra yollarına bir ya da daha fazla anastomoz gerektirebilir.


Greft Hacmi ve Riskler:

  • Erişkinlere yapılan karaciğer transplantasyonlarında önemli bir sorun, vericiyi riske sokmadan maksimum ne kadar greft alınabileceği ve alıcının yaşaması için gerekli minimum greft hacminin belirlenmesidir.

  • Yeterli minimum greft hacmi tam olarak bilinmese de, greft/vücut ağırlığı oranının %1 veya daha fazla olması veya tahmini greft ağırlığının %50-%60'ının naklinin yeterli olacağı düşünülmektedir.


Genişletilmiş Sağ Lob Kullanımı:

  • Orta hepatik veni içine alan fakat segment 4'ün tamamını içermeyen genişletilmiş sağ lob, alıcı için greft yetersizliği riskini azaltır.

  • Ancak bu major cerrahi gerektiren yöntemde, karaciğerin 2/3'ü çıkarıldığından vericide karaciğer fonksiyon bozuklukları daha sık görülür.


Bu bilgiler, kadavradan yapılan karaciğer naklinde kullanılan farklı greft seçenekleri ve bu seçeneklerin avantajları ile risklerini açıklamaktadır. Her durumda, en uygun greft seçeneğinin belirlenmesi için dikkatli bir değerlendirme ve cerrahi planlama gereklidir.


Back - Table (Alınan Karaciğerin Nakil İçin Hazırlanması)

Vericiden (kadavra veya canlı) alınan karaciğerin, çevre dokularla birlikte çıkarıldığı steril ve soğuk bir ortamda, fazla dokulardan temizlenmesi ve nakil için hazırlanmasına "Back - Table" denir. Bu işlem tamamen steril hazırlanmış bir ameliyat masası üzerinde gerçekleştirilir.


Steril Hazırlık:

İçi kırık steril buz ve soğuk serum dolu bir kabın içerisine, özel solüsyonlarla karaciğer olan torba yerleştirilir. Bu sayede başka sıvıların ve buzun karaciğere girmesi engellenir. Karaciğer bu soğuk sıvı ortamda hazırlanır.


Hazırlık Aşamaları:

  • Torba içindeki karaciğerin damarları ve safra yolları hazırlanır.

  • Çevre dokulardan temizlenir ve damarlardaki olası delikler ve yaralanmalar tespit edilir.

  • Gerekirse, bu bölgelere yamalar yapılır ve onarımlar gerçekleştirilir.


Bu hazırlık aşamaları, alınan karaciğerin uygun bir şekilde hazırlanması ve nakil için uygun hale getirilmesi için titizlikle uygulanır. Bu süreçte hijyen ve dikkat büyük önem taşır ve nakil operasyonunun başarısı için kritik bir adımdır.


Alıcıya Karaciğerin Nakli

Karaciğer nakli operasyonunda, alıcıya karaciğerin takılması sürecinde aşağıdaki adımlar izlenir:


Cerrahi Kesiler ve Karaciğerin Çıkarılması:

Alıcının karnına kaburgaların altından hem sağa hem sola uzanan ve orta hatta uzanan mersedes kesi denilen kesiler ile girilir. Karaciğer damar ve safra yolu güdükleri korunarak büyük toplar damarın üzerinden karaciğerin tamamı çıkarılır.


Ameliyat Sahasının Hazırlanması:

Karaciğer ameliyat sahasına getirilmeden önce damar güdüklerinin ve cerrahi sahanın hazır olduğundan emin olunur.


Damar Anastomozları:

Karaciğer önce ana toplar damara dikilir. İnfrahepatik vena kavası iki sıra dikilmiş karaciğer alana getirilerek suprahepatik vena kava – hepatik venlerin birleşim yerine dikilir.

Karaciğerin içine kan getiren damarlar alıcının damarlarına dikilir. Anastomoz bitiminde damarlar üzerindeki klempler kaldırılır. Damarlarla ilgili problem varsa ven greftleri kullanılabilir.


Arter Anastomozları:

Hem alıcı hem de vericideki benzer arterler arasında arter anastomozları yapılır. Dalak arteri de kullanılabilir. Eğer alıcı arterinde sıkıntı varsa karaciğer atardamarı alıcı ya da vericiden alınan damarlar ya da sentetik damarlar ile ana atardamara bağlanabilir.


Safra Yolu Bağlantısı:

Safra yolu alıcının safra yoluna ya da bağırsağına dikilebilir. Stent veya T-tüp kullanılabilir.


Drenaj ve Kanama Kontrolü:

Kanama kontrolü sonrasında drenler konarak karın kapatılır.

Bu süreçte, hassaslık, dikkat ve cerrahi uzmanlık büyük önem taşır. Karaciğerin başarılı bir şekilde alıcıya takılması, başarılı bir nakil operasyonunun anahtarıdır.


Kadavra ve Canlı Vericili Karaciğer Nakli Şartları

Karaciğer nakli operasyonları, verici kaynaklı (kadavra ve canlı vericili) olabilir. İşte bu iki tür karaciğer nakli hakkında bilgiler:


Kadavra Vericili Karaciğer Nakli:

Bu tür nakiller, beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerden yapılır. Hastanın ölümü (beyin ölümü) kesin olarak saptandıktan sonra ailesiyle görüşülür ve organ bağışı için izin alındıktan sonra donörün organlarından bazıları ve karaciğerin tamamı diğer hastalara nakledilmek üzere kullanılabilir. Karaciğer, özel koruma çözeltileri içinde belirli bir süre saklanarak en uygun alıcılar belirlenip ilgili merkeze gönderilir.


Canlı Vericili Karaciğer Nakli:

Bu nakil türünde, sağlıklı bir bireyden karaciğerin bir kısmı alınır ve alıcıya nakledilir. Alıcı ve verici arasında 4. dereceye kadar kan ve hısım akrabalığı olması gerekir. Ayrıca, akrabalık olmadığı durumlarda uzun süreli tanışıklık ve dostluk durumunda etik kurul onayı alınmalıdır.


Günümüzde gelişen teknoloji ve karaciğer anatomisinin daha iyi anlaşılmasıyla donör operasyonu güvenli bir şekilde gerçekleştirilebilmektedir. 


Karaciğerin büyük rezervi sayesinde donörün metabolik ihtiyaçları karşılanabilir. Operasyon sonrasında karaciğer hem donör hem de alıcıda hızla yenilenir ve birkaç hafta içinde neredeyse normal büyüklüğüne ulaşır.


Her iki nakil türünde de, uygun alıcı belirleme, cerrahi beceri ve uygun organ saklama önemlidir. Organ bağışının ve canlı vericili naklinin etik, yasal ve tıbbi yönden uygunluk prensipleri dikkatle takip edilmelidir.


Canlı Vericili Karaciğer Bağış Koşulları şunlardır:

  • Özgür İrade: Verici, bağışı kendi özgür iradesiyle yapmalıdır.

  • Yaş Sınırı: Verici 18 yaşın üstünde olmalıdır.

  • Akrabalık Derecesi: Verici ve alıcı arasında 4. dereceye kadar akrabalık olmalıdır.

  • Kan Grubu Uyumu: Verici ve alıcının kan grupları uyumlu olmalıdır.

  • Sağlık Koşulları: Verici karaciğer yapısı ve fonksiyonu ile diğer sistemleri normal olmalıdır.Verici karaciğerinin anatomisi alıcı ve kendisi için uygun olmalıdır.


Bu koşullar ve diğer teknik detaylar, genellikle 2-3 gün süren Nakil Öncesi Donör Değerlendirmesi'nde Nakil Ekibi tarafından belirlenir. Bu değerlendirme sürecinde vericinin uygunluğu detaylı bir şekilde incelenir ve nakil için en uygun aday belirlenir.


Karaciğer Nakli Hakkında Sık Sorulan Sorular

1.Karaciğer nakli yapılan biri ne kadar yaşar?

Karaciğer nakli sonrası yaşam süresi, bir dizi faktöre bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Ancak genel olarak, karaciğer nakli gerçekleştirilen hastaların sağkalım oranları oldukça iyidir.

Hastaların yaklaşık %88'i nakilden sonra en az bir yıl yaşar, %73'ü ise en az 5 yıl yaşar. Bu oranlar, uygun nakil adaylarının seçimi, nakil sonrası bakımın kalitesi, alıcı ve donör uygunlukları gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilir.


Karaciğer nakli sonrası yaşam süresini etkileyen bazı faktörler şunlardır:

  • Nakil öncesi sağlık durumu ve hastalığın ciddiyeti

  • Nakil için uygun donörün bulunması ve uygunluk

  • Ameliyatın başarıyla gerçekleştirilmesi

  • Nakil sonrası bakımın kalitesi ve uygun ilaç tedavisi

  • Alıcı tarafından izlenen sağlıklı yaşam tarzı

  • Olası komplikasyonlar ve bunların tedavisi


Karaciğer nakli sonrası dikkatli takip ve düzenli ilaç kullanımı, alıcının yaşam süresini olumlu yönde etkileyebilir. Nakil sonrası belirli riskler ve komplikasyonlar olabilir, ancak uygun tedavi ve takip ile bu riskler minimize edilebilir.


Düzenli doktor kontrolleri ve uzman sağlık ekibi ile işbirliği, başarılı bir nakil sonrası süreci için önemlidir. Detaylı bilgi almak için en yakın sağlık kuruluşuna veya doktora başvurulması önerilir.


2.Karaciğer Nakli Ne Kadar Riskli?

Karaciğer nakli, tıbbi bir prosedür olması nedeniyle belirli riskler taşır, ancak modern cerrahi teknikler ve ilaçlarla bu riskler minimize edilmeye çalışılır. Riskler, nakil yapılan kişinin (alıcı) yanı sıra karaciğerin vericiden alınmasıyla ilgili donörü de içerir.


Karaciğer nakli için temel riskler şunlardır:

Genel Cerrahi Riskler:

Karaciğer nakli bir cerrahi müdahaledir ve genel cerrahi riskleri içerir. Enfeksiyon, kanama, anesteziye bağlı reaksiyonlar gibi riskler bulunmaktadır.


Komplikasyonlar:

Karaciğer nakli sonrası komplikasyonlar yaşanabilir. Bu komplikasyonlar arasında enfeksiyonlar, safra yolu komplikasyonları, damar tıkanıklığı ve allograft rejeksiyonu gibi durumlar yer alır.


Bağışıklık Sistemi Baskılanması:

Alıcı, nakil sonrası bağışıklık sisteminin baskılanması için ilaçlar alır. Bu, vücudu nakledilen karaciğer dokusuna karşı reddetme riskini azaltır, ancak aynı zamanda enfeksiyonlara ve diğer sağlık sorunlarına karşı daha hassas hale getirebilir.


Donör Riskleri:

Donörün karaciğerini vermesi de cerrahi bir müdahale gerektirir ve bu da bazı risklerle ilişkilidir. Ancak modern cerrahi teknikler ve değerlendirme süreçleri bu riskleri minimuma indirmeye yardımcı olur. Donörde olası riskler arasında enfeksiyon, kanama, komplikasyonlar ve cerrahi sonrası iyileşme yer alır.


Uzun Dönem Komplikasyonlar:

Karaciğer nakli sonrasında uzun dönemde karşılaşılabilecek komplikasyonlar arasında hipertansiyon, böbrek yetmezliği, diyabet, kemik kaybı ve kalp hastalığı gibi sağlık sorunları bulunabilir.


Karaciğer nakli öncesinde ve sonrasında alıcı ve verici için kapsamlı değerlendirme ve takip yapılması, risklerin en aza indirilmesi için kritik önem taşır. Tüm riskler ve faydalar, bireysel duruma ve sağlık geçmişine göre değerlendirilmelidir.


Karaciğer nakli öncesi detaylı bir danışma ve değerlendirme süreci, bu risklerin anlaşılmasına ve kabul edilmesine yardımcı olacaktır.


3.Karaciğer Nakli Ne Kadar Sürer?

Karaciğer nakli, oldukça karmaşık bir cerrahi prosedürdür ve cerrahi ekipler tarafından dikkatlice ve uzun bir süre boyunca gerçekleştirilir. Ortalama olarak 6 ila 12 saat arasında sürebilir. Bu süre, karaciğerin alınması, hazırlanması, alıcının karın bölgesine yerleştirilmesi ve nakledilmesi gibi işlemleri içerir. Bu süre zarfında, alıcı ve verici için uygun damar ve safra yolu bağlantıları sağlanır ve organın uygun şekilde yerleştirilmesi sağlanır.


Karaciğer nakli, uzman bir cerrahi ekibin dikkatli bir planlama ve koordinasyonu gerektirir. Ameliyat sonrası dönemde de hastanın yakından izlenmesi ve uygun bakımın sağlanması önemlidir.


Bu prosedür, karaciğer hastalarının yaşamını önemli ölçüde iyileştirebilir ve uzun dönemde yaşam kalitesini artırabilir. Ancak, her cerrahi işlemde olduğu gibi, bu operasyonun da riskleri ve komplikasyonları vardır ve bu nedenle dikkatli bir değerlendirme ve hazırlık süreci gereklidir.


4.Karaciğer veren kişi ne kadar sürede iyileşir?

Karaciğer veren kişi (donör), karaciğer nakli operasyonundan sonra iyileşme sürecine girer. Bu iyileşme süreci, cerrahi müdahalenin karmaşıklığı ve organizmanın tepkileri gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilir. İşte genel olarak karaciğer veren kişinin iyileşme süreci:

  • Hastanede Kalış Süresi (7-10 gün): Operasyon sonrasında, donör yaklaşık 7 ila 10 gün hastanede izlenir ve bu süre içinde uzman sağlık ekibi tarafından durumu yakından takip edilir.

  • Evde Dinlenme (3-4 hafta): Hastaneden taburcu olduktan sonra, donörün evde dinlenmesi ve iyileşme sürecine devam etmesi önemlidir. Bu süreçte ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalıdır.

  • Normal Aktivitelere Dönüş (Yaklaşık 6 hafta): Dinlenme ve iyileşme sürecinden sonra, donör normal aktivitelere dönebilir. Ağır fiziksel egzersizler dışında günlük faaliyetlerine geri dönebilir.

  • İşe Dönüş (Yaklaşık 6 hafta): Operasyondan sonra yaklaşık 6 hafta sonra, donör işine geri dönebilir ve normal günlük yaşamına devam edebilir.


İyileşme süreci, bireysel faktörlere bağlı olarak değişebilir ve her donörün durumu farklı olabilir. Bu nedenle, doktorun önerilerine ve takip planına uyum çok önemlidir. Ameliyat sonrası izleme ve kontroller, donörün sağlıklı bir iyileşme süreci geçirmesini sağlamak için önemlidir.


5.Kimler Karaciğer Nakli Olamaz?

Karaciğer nakli için uygun olmayan durumlar:

  • 18 Yaşın Altındakiler: Karaciğer nakli için donör (verici) olarak kabul edilmek için 18 yaşın üstünde olmak gereklidir.

  • 4. Derece Akraba Dışındakiler: Verici 4. dereceye kadar akraba olmalıdır. 4. dereceden sonraki akrabalık derecesinde İl Sağlık Müdürlüğünden etik kurul onayı alınması gerekmektedir.

  • Kan Grubu Uyumsuzluğu: Alıcı ve vericinin kan grupları uyumlu olmalıdır. Kan grupları uyumsuzsa bu durumda nakil gerçekleştirilemez.


Bu kriterler, karaciğer nakli için uygun donör seçimini ve nakil sürecini düzenlemek amacıyla belirlenmiştir. Uygun donörün seçimi ve nakil sürecinde bu kriterlere dikkat edilmesi, hem donörün hem de alıcının sağlığı açısından son derece önemlidir.


6.Karaciğer Naklinde Yaş Sınırı Var mı?

Evet, karaciğer naklinde yaş sınırlamaları vardır. İşte bu konudaki detaylar:

  • 18 Yaş ve Üzeri: Karaciğer vericisi (donörü) olabilmek için kişilerin 18 yaşının üstünde olması gerekmektedir.

  • Yaş Sınırı (60 Yaş Altı): Verici ve alıcıların genel sağlık durumuna göre, verici 60 yaşından genç olmalıdır. Bu yaş sınırı, nakil için donörün uygunluğunu değerlendirmek amacıyla belirlenmiştir.


Bu yaş sınırlamaları, karaciğer nakli sürecinde donörün uygunluğunu ve nakil sonuçlarını etkileyen önemli faktörlerden biridir. Karaciğer nakli için uygun bir donör seçimi, başarılı bir nakil sürecinin temelini oluşturur.


7.Karaciğer Naklinde Kaç Gün Hastanede Kalınır?

Karaciğer nakli sonrası hastanede kalış süresi, nakil sonrası iyileşme ve duruma bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Genellikle, karaciğer nakli operasyonundan sonra hastaların hastanede kalış süresi ortalama olarak 2 ila 3 hafta arasında değişebilir. 


Bu süre zarfında hastanın durumuna ve iyileşme sürecine bağlı olarak taburculuk yapılır veya hastanın hastanede izlenmesi devam edebilir. Hastanın tam olarak toparlanması ve normal yaşantısına geri dönmesi, iyileşme sürecinin seyrine bağlıdır.


8.Karaciğer Kesilirse Yenilenir mi?

Evet, karaciğerin belirli bir kısmı zedelenirse veya alınırsa, bu organ kendini yenileyebilir. Karaciğerin kendini onarma yeteneği oldukça yüksektir. Örneğin, yaklaşık %60'ı alınsa bile, karaciğer zaman içinde kendini tamamlayabilir. 


Bu yenilenme süreci hızlıdır ve yıkımdan kısa bir süre sonra başlar. Bu özelliği sayesinde, karaciğer nakilleri ve donörler için uygunluk gibi durumlarda bir kişinin karaciğerin belirli bir kısmını bağışlaması mümkündür.


9.Karaciğer Kendini Kaç Yılda Yeniler?

Karaciğerin kendini yenileme süresi konusunda belirli bir kesin zaman dilimi vermek zordur, çünkü bu süreç kişiden kişiye ve organizmadaki zedelenme derecesine bağlı olarak değişiklik gösterebilir.


Ancak, genel olarak bilinen bir bilgiye göre, karaciğer hücreleri kendilerini yenileme kapasitesine sahiptir ve bu süreç 6 ay gibi kısa bir zaman diliminde gerçekleşebilir. Karaciğerin yenilenme kapasitesi oldukça yüksektir ve bu, zedelenen veya alınan kısımların tamirini destekler.


10.Karaciğer Nakli Sonrası Ağrı Olur mu?

Evet, karaciğer nakli sonrasında ağrı olabilir. Karaciğer nakli ameliyatı, büyük bir cerrahi müdahale olduğu için ameliyat sonrası ağrı normal bir durumdur. Ameliyat sonrası ağrı, cerrahi müdahalenin tipine, kişinin ağrı eşiğine ve vücudun iyileşme sürecine bağlı olarak değişiklik gösterebilir.


Bu ağrı genellikle zamanla azalır ve iyileşme süreci ilerledikçe hafifler.

Ayrıca, karaciğer nakli sonrasında enfeksiyonlar da oluşabilir ve bu enfeksiyonlar karın ağrısı gibi semptomlara neden olabilir.


Özellikle sitomegalovirus (CMV) gibi viral enfeksiyonlar, karın ağrısı, ateş ve ishal gibi belirtilere yol açabilir. Bu nedenle, ameliyat sonrası dönemde herhangi bir rahatsızlık veya ağrı durumunda doktora başvurmak önemlidir. Doktor, uygun tedaviyi belirleyerek hastanın rahatlamasını sağlayacaktır.

 

11.Karaciğer Nakli Veren Kişi (Donör) Kaç Yıl Yaşar?

Karaciğer nakli veren kişilerin (Donör) yaşam süresi, birçok faktöre bağlı olarak değişir. Bu faktörler şunlardır:

  • Vericinin yaşı: Genç vericiler, yaşlı vericilere göre daha uzun yaşama eğilimindedir.

  • Vericinin genel sağlık durumu: Sağlıklı vericiler, sağlık sorunları olan vericilere göre daha uzun yaşama eğilimindedir.

  • Karaciğerin ne kadarının alındığı: Daha az karaciğer dokusu alınan vericiler, daha fazla doku alınanlara göre daha uzun yaşama eğilimindedir.

  • Ameliyat sonrası komplikasyonlar: Ameliyat sonrası komplikasyon yaşayan vericiler, komplikasyon yaşamayanlara göre daha kısa yaşama eğilimindedir.

  • Vericinin yaşam tarzı: Sağlıklı bir yaşam tarzı sürdüren vericiler, sağlıksız bir yaşam tarzı sürdürenlere göre daha uzun yaşama eğilimindedir.


Araştırmalardan Elde Edilen Veriler:

  • 10 yıllık sağkalım oranı: Canlıdan karaciğer nakli vericilerinin 10 yıllık sağkalım oranı %90-95'tir.

  • 20 yıllık sağkalım oranı: Canlıdan karaciğer nakli vericilerinin 20 yıllık sağkalım oranı %80-85'tir.

  • Yaşam süresi: Canlıdan karaciğer nakli vericileri ortalama olarak 50-60 yıl yaşar.


Faktör

Etki

Vericinin yaşı

Genç vericiler daha uzun yaşar.

Vericinin genel sağlık durumu

Sağlıklı vericiler daha uzun yaşar.

Karaciğerin ne kadarının alındığı

Daha az doku alan vericiler daha uzun yaşar.

Ameliyat sonrası komplikasyonlar

Komplikasyon yaşamayan vericiler daha uzun yaşar.

Vericinin yaşam tarzı

Sağlıklı bir yaşam tarzı sürdüren vericiler daha uzun yaşar.

Sonuç:

Canlıdan karaciğer nakli vericileri (donör), genel olarak uzun ve sağlıklı bir yaşam sürerler. 10 yıllık sağkalım oranı %90-95'in üzerindedir ve 20 yıllık sağkalım oranı %80-85'tir. Vericinin yaşı, genel sağlık durumu, alınan karaciğer dokusu miktarı, ameliyat sonrası komplikasyonlar ve yaşam tarzı gibi faktörler, yaşam süresini etkileyebilir.


Kaynaklar:



Türkiyenin en iyi genel Cerrahı Doç.Dr.Mutlu Ünver

412 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör
bottom of page